Te mātāpono mahi me te tātaritanga mātāpono o te pā hiko
Ko te pā hau hiko he taputapu whare e whakamahi ana i te motuka hei akiaki i te mata o te pā hau kia huri hei whakatere i te rere o te hau, ko te nuinga o te wā e whakamahia ana hei whakamatao me te whakamatao i te wera me te huri i te hau. He tino māmā te hanganga me te kaupapa mahi o te pā hau hiko, ko te nuinga he pane pā hau, he mata, he taupoki kupenga me te taputapu whakahaere. Kei raro nei ka tātarihia e mātou te kaupapa mahi me te hanganga taketake o te pā hau hiko.
Tuatahi, ko te kaupapa mahi a ngā pā hiko
Ko te kaupapa mahi o te pā hiko e ahu mai ana i te kaupapa o te aukume hikohiko. Ina pā te iahiko hiko mā roto i te motuka, ka puta he papa aukume i te motuka, ka taunekeneke ki ngā mata, ka huri ai. Ina koa, ina pā te iahiko hiko mā roto i te koiri motuka, ka hangaia he papa aukume i te koiri, ā, ka taunekeneke tēnei papa aukume ki te papa aukume o te mata pā, ka puta he taipana hurihuri ka tīmata te huri o te mata pā.
Tuarua, ko te hanganga taketake o te pā hiko
Upoko pā: Ko te pane pā tētahi o ngā wāhanga matua o te pā hiko, kei roto ko te motuka me te pūnaha whakahaere. Ka whakamahia te motuka hei akiaki i te hurihanga o te pā, ā, ka whakamahia te pūnaha whakahaere hei whakahaere i te mahi me te tere o te motuka.
Mata: Ko te wāhanga matua o te pā hiko ko te mata, he mea hanga ki te konumohe, ki te kirihou rānei, ā, e whakamahia ana hei pana i te rere o te hau. Ka pā te āhua me te maha o ngā mata ki te mahi me te haruru o te pā hiko.
Taupoki kupenga: Ka whakamahia te taupoki kupenga hei tiaki i te mata pā me te motuka, kia kore ai e pā te kaiwhakamahi ki te mata pā hurihuri me te motuka. He mea hanga i te nuinga o te wā ki te konganuku, ki te kirihou rānei, ā, he anga pumau tōna.
Pūrere whakahaere: Kei roto i te pūrere whakahaere te pana hiko, te taima, te pana pane ruru, me ētahi atu. Ka whakamahia te pana hiko hei whakahaere i te whakakā/whakaweto o te pā hiko, ka taea e te kaiwhakamahi te whakarite i te wā e oma ai te pā hiko, ā, ka taea e te pana pane ruru te ruru i tōna pane me te huri.
Tuatoru, te aratau mahi o te pā hiko
E rua ngā momo whakahaere matua o ngā pā hiko: te rere ā-tuaka me te rere ā-tohatoha. Ko te ahunga rere o te hau o te pā ā-tuaka he whakarara ki te tuaka o te mata o te pā, ko te ahunga rere o te hau o te pā ā-tohatoha he poutū ki te tuaka o te mata o te pā. Ko ngā pā ā-tuaka e whakamahia whānuitia ana i roto i ngā kāinga me ngā tari, ko ngā pā ā-tohatoha ia e whakamahia whānuitia ana i roto i ngā mahi ahumahi.
Tuawhā, ngā painga me ngā ngoikoretanga o ngā pā hiko
Ngā Painga:
a. He iti te whakamahinga pūngao: Ki te whakaritea ki ētahi atu taputapu whare pēnei i te hauhautanga, he iti ake te whakamahinga pūngao o ngā pā hau hiko, ā, he taputapu whare e penapena pūngao ana, e pai ana hoki ki te taiao.
b. He watea, he whai hua hoki: He māmā noa iho te whakahaere o te pā hiko, ā, ka taea te whakawhiti, te whakarite i te wā, te rūrū me ētahi atu mahi e ai ki ngā hiahia.
c. Whakahauora: Ka taea e ngā pā hau hiko te whakapai ake i te taiao whakahauora o roto mā te akiaki i te rere o te hau me te āwhina i te tohanga o te hau.
d. Ngāwari ki te horoi me te tiaki: he tino māmā te horoi me te tiaki i te pā hiko, me muru noa ki te kakahu ngohengohe i ia wā.
Ngā Huakore:
a. Haruru nui: nā te kaupapa mahi me ngā āhuatanga hoahoa o te pā hiko, he nui te haruru, ka pā pea tēnei ki te okiokinga me te taiao noho o te tangata.
b. He iti te rahi o te hau: ahakoa ka taea e te pā hau te whakarerekē i te rahi o te hau mā te whakarerekē i te tere, he iti tonu te rahi o te hau, ā, kāore e taea te whakarite ki ngā hauhautanga nui me ētahi atu taputapu.
c. Kāore e taea te urutau mō ētahi huihuinga motuhake: hei tauira, i ngā wāhi he nui te haumākū o te taiao, he nui rānei te puehu i roto i te hau, tera pea ka pāngia te pā hau hiko e ngā raruraru pēnei i te haukū, te haukū me te puehu.
Hei whakarāpopototanga, hei taputapu kāinga noa, he pai ngā pā hau hiko mō te ngāwari me te whai hua, te hauhautanga me te whakapūmau i te hau, engari he ngoikoretanga anō hoki pērā i te haruru nui me te iti o te kaha o te hau. I te whakamahinga tūturu, me whiriwhiri me te whakamahi kia rite ki te āhuatanga motuhake.